Energielabel nieuwbouw: zo werkt het bij oplevering

Is een energielabel verplicht bij nieuwbouw?

Ja. Een energielabel is verplicht bij oplevering van een nieuwe woning of een nieuw utiliteitsgebouw. RVO zegt: de eigenaar vraagt het label aan, of bij nieuwbouw de bouwer. Dat kan een bouwbedrijf zijn, maar ook een particulier die zelf een huis laat bouwen.

Ontbreekt het label bij oplevering? Dan kan de ILT een boete geven. In de beleidsregel van de ILT voor woningen gaat het om dezelfde boete als bij verkoop zonder label. In 2026 is dat €550 per woning voor een particulier en €1.100 per woning voor een rechtspersoon.

Wat zijn de BENG-eisen?

Sinds 1 januari 2021 moet alle nieuwbouw voldoen aan de eisen voor Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG). Dat geldt voor woningen en utiliteitsgebouwen. Er zijn drie eisen, en je moet aan alle drie voldoen:

1. BENG 1: maximale energiebehoefte (kWh/m² per jaar);
2. BENG 2: maximaal primair fossiel energiegebruik (kWh/m² per jaar);
3. BENG 3: minimaal aandeel hernieuwbare energie (%).

Daarnaast is er een eis tegen oververhitting in de zomer (TOjuli). Die geldt voor ruimtes zonder actieve koeling.

Van voorlopig naar definitief label

Bij nieuwbouw zijn er twee momenten:

De BENG-eisen worden getoetst per gebouw. Maar het label wordt per verblijfsobject geregistreerd. Bij een appartementencomplex krijgt dus elk appartement een eigen label.

Wie mag de berekening maken?

Voor nieuwbouw is een detailberekening nodig. Die wordt gemaakt door een vakbekwaam EP-adviseur bij een bedrijf dat gecertificeerd is volgens BRL 9500, met software die volgens BRL 9501 is getest. De gemeente controleert de gegevens via EP-online.

Waarom kan het definitieve label afwijken?

Dat kan meerdere oorzaken hebben. Een andere versie van de rekensoftware kan al een verschil geven. Is het gebouw anders gebouwd dan in de vergunning stond? Dan moet je aan het bevoegd gezag laten zien dat het opgeleverde gebouw nog steeds aan de eisen voldoet.

Wat verandert er sinds 29 mei 2026?

Sinds 29 mei 2026 gelden nieuwe regels uit de Europese richtlijn EPBD IV. Voor nieuwbouw zijn deze punten belangrijk:

• Nieuw labelontwerp. Labels die vanaf eind mei 2026 worden geregistreerd hebben een nieuw ontwerp met meer informatie.
• Label A0. Nieuwbouw die voldoet aan de eisen voor een emissievrij gebouw krijgt de aanduiding A0.
• Meer indicatoren, zoals broeikasgasuitstoot tijdens gebruik en batterijopslag.
• Nieuwe of aangepaste regels voor onder meer zonne-energie, gebouwautomatisering, laadpalen en fietsparkeerplekken.

Labels die al eerder zijn afgegeven, blijven geldig en worden niet aangepast.

Nieuwbouw van utiliteitsgebouwen en gemengde gebouwen

Ook een nieuw kantoor, een winkel of een school moet bij oplevering een geregistreerd label hebben. Bouw je een gebouw met verschillende functies, zoals winkels met appartementen erboven? Dan krijgt elk deel een eigen label: een woninglabel voor elk appartement en een utiliteitslabel voor elke winkelunit.

Levert een rechtspersoon een utiliteitsgebouw op zonder geldig label? Dan hangt de boete af van de gebruiksoppervlakte. Volgens de beleidsregel van de ILT is dat twee tot twaalf keer het bedrag van de eerste boetecategorie. Voor grote projecten is een goede planning van de labels dus geen detail.

Tips voor bouwers en kopers

Voor bouwers en zelfbouwers:

• Schakel de EP-adviseur vroeg in. Wijzigingen tijdens de bouw kunnen de uitkomst veranderen.
• Leg vast wat er echt is gebouwd: isolatiewaarden, installaties, zonnepanelen. Dat maakt de opname bij oplevering eenvoudiger.
• Plan de registratie vóór de opleverdatum.

Voor kopers:

• Bij nieuwbouw is er meestal pas een definitief label na oplevering.
• Vraag bij de oplevering naar het definitieve label en check het in EP-online.

Zoek je een gecertificeerde adviseur voor een nieuwbouwproject of een zelfbouwwoning? Via Energielabel Zoeker vergelijk je adviseurs in jouw regio en vraag je direct een offerte aan. Voor utiliteitsnieuwbouw is de prijs op aanvraag.

BENG-berekening en het energielabel van een nieuwbouwwoning

Sinds 2021 is de BENG-berekening (Bijna Energieneutraal Gebouw) de basis voor het energielabel van een nieuwbouwwoning. De BENG-berekening kijkt naar drie eisen: het energiebehoefte (BENG 1), het primair energiegebruik (BENG 2) en het aandeel hernieuwbare energie (BENG 3). Deze berekening wordt al in de bouwaanvraag gemaakt en vormt bij de oplevering de basis voor het definitieve energielabel.

Heb je een nieuwbouwwoning gekocht, dan regelt de ontwikkelaar of aannemer meestal het label bij oplevering. Ben je zelfbouwer, dan moet je zelf een gecertificeerd adviseur inschakelen die de BENG-berekening omzet in een geregistreerd energielabel. Houd de bouwtekeningen en de BENG-berekening bij de hand; de adviseur heeft die nodig.

Lees meer over de rekenmethode in ons artikel over NTA 8800.